پتروشیمی فناوران؛ سقوط آرام یک شرکت دلاری زیر سایه مدیریت سیاسی مدیرعامل شستا!!

بررسی داده‌های فروش، درآمد و سودآوری پتروشیمی فن‌آوران در سال ۱۴۰۴، تصویری نگران‌کننده از تضعیف عملکرد یکی از شرکت‌های تابعه تاپیکو ارائه می‌دهد؛ شرکتی که با وجود ماهیت دلاری محصولات و برخورداری از مزیت‌های ساختاری صنعت پتروشیمی، نه‌تنها از مسیر رشد خارج شده، بلکه در حفظ سطح سودآوری نیز ناکام مانده است.
میانگین مقدار فروش فناوران در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ به حدود ۷۲ هزار تن در ماه رسیده؛ رقمی که در مقایسه با میانگین ۸۴ هزار تنی سال ۱۴۰۳، افتی نزدیک به ۱۵ درصد را نشان می‌دهد. این روند نزولی در مهرماه ۱۴۰۴ تشدید شده، به‌گونه‌ای که فروش ماهانه به ۶۴ هزار تن کاهش یافته است؛ عددی که نه‌تنها ۱۰ درصد کمتر از میانگین امسال، بلکه ۲۴ درصد پایین‌تر از میانگین سال ۱۴۰۳ و حتی ۲۲ درصد کمتر از عملکرد سال ۱۴۰۲ است. چنین ارقامی به‌روشنی نشان می‌دهد که کاهش فروش، یک نوسان مقطعی نیست، بلکه به یک روند تثبیت‌شده و رو به تشدید تبدیل شده است.
افت فروش، مستقیماً در درآمد عملیاتی شرکت نیز منعکس شده است. درآمد مهرماه ۱۴۰۴ حدود ۱.۱ همت گزارش شده، در حالی‌ که میانگین درآمد شش‌ماهه نخست سال جاری نزدیک به ۱.۳ همت بوده است؛ به‌عبارت دیگر، درآمد مهرماه حدود ۱۱ درصد کمتر از میانگین امسال ثبت شده است. مقایسه با سال گذشته نیز تفاوت معناداری ایجاد نمی‌کند؛ میانگین درآمد سال ۱۴۰۳ حدود ۱.۲ همت بوده و درآمد مهرماه ۱۴۰۴ همچنان ۱۰ درصد پایین‌تر از این سطح قرار دارد.
نکته قابل‌تأمل آنجاست که میانگین درآمد شش‌ماهه نخست ۱۴۰۴ تنها یک درصد بالاتر از میانگین سال ۱۴۰۳ است؛ رشدی که با در نظر گرفتن تورم ریالی، عملاً به‌معنای کاهش ارزش واقعی درآمد شرکت تلقی می‌شود. این در حالی است که فناوران یک شرکت صادرات‌محور و دلاری محسوب می‌شود و انتظار می‌رود حداقل بتواند از تورم داخلی مصون بماند؛ انتظاری که داده‌ها به‌طور کامل آن را نقض می‌کنند.
فشار بر سودآوری در صورت‌های مالی نیز به‌وضوح دیده می‌شود. پتروشیمی فن‌آوران در دوره شش‌ماهه منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۴، تنها ۲۰۷ ریال سود به ازای هر سهم شناسایی کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۵۵ درصد کاهش داشته است. سود خالص شرکت در این دوره به ۶.۴ همت رسیده و در گزارش تلفیقی نیز سود شناسایی‌شده با افت ۴۵ درصدی به حدود ۱۱.۴ همت کاهش یافته است.
مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد که فناوران نه با یک چالش کوتاه‌مدت، بلکه با بحران بهره‌برداری، ضعف فروش و افت جدی سودآوری مواجه است. بحرانی که صرفاً نمی‌توان آن را به شرایط بازار یا محدودیت‌های بیرونی نسبت داد؛ چرا که شرکت‌هایی با شرایط مشابه، عملکرد به‌مراتب باثبات‌تری از خود نشان داده‌اند.
در این میان، نمی‌توان از نقش مدیریت و تصمیم‌گیری‌های بالادستی چشم پوشید. پتروشیمی فناوران به‌عنوان یکی از شرکت‌های تابعه تاپیکو، تحت تأثیر مستقیم سیاست‌های مدیریتی هلدینگ و نهایتاً شستا قرار دارد؛ جایی که طی سال‌های اخیر، انتصابات مبتنی بر ملاحظات سیاسی، روابط رانتی و بده‌بستان‌های درون‌گروهی بر شایسته‌سالاری سایه انداخته است. نتیجه چنین رویکردی، چیزی جز تضعیف کارایی، افت بهره‌وری و فرسایش مزیت‌های رقابتی شرکت‌ها نیست.
اگر این روند اصلاح نشود، فناوران نیز ممکن است به سرنوشت بسیاری از بنگاه‌های دولتی–شبه‌دولتی دچار شود؛ شرکت‌هایی که با وجود دارایی، بازار و مزیت نسبی، زیر بار مدیریت ناکارآمد و سیاسی‌زده، به تدریج از مسیر سودآوری خارج شده‌اند. داده‌های سال ۱۴۰۴، زنگ هشدار جدی برای فناوران است؛ هشداری که اگر شنیده نشود، هزینه آن نه‌تنها متوجه سهام‌داران، بلکه متوجه کل زنجیره صنعت خواهد بود.