وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی فرآیند جدیدی را برای ارزیابی صلاحیت مدیران شرکت‌های تابعه صندوق‌های بازنشستگی اجرا کرده است؛ فرآیندی که تاکنون به بررسی و رتبه‌بندی حدود ۱۹۰۰ مدیر منجر شده و بنا بر اعلام احمد میدری، نزدیک به ۲۵۰ نفر از آنان شرایط حرفه‌ای لازم برای ادامه فعالیت در جایگاه فعلی خود را احراز نکرده‌اند و در حال جابه‌جایی هستند.
۱۹۰۰ مدیر چگونه ارزیابی شدند؟
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در گفت‌وگوی ویژه خبری توضیح داده است که شرکت‌های تابعه صندوق‌های بازنشستگی براساس سه شاخص تعداد کارکنان، میزان دارایی‌ها و میزان فروش در سه گروه «الف»، «ب» و «ج» طبقه‌بندی شده‌اند.
در نظام جدید، معرفی یک فرد برای مدیرعاملی یا عضویت در هیئت‌مدیره به‌تنهایی کافی نیست و مدرک تحصیلی، سوابق شغلی و تجربه مدیریتی فرد باید بررسی و امتیازدهی شود.
خلاصه سازوکار جدید انتخاب مدیران
| معیار | نحوه بررسی |
|---|---|
| اندازه شرکت | تعداد کارکنان، دارایی‌ها و میزان فروش |
| تحصیلات | بررسی و امتیازدهی مدرک دانشگاهی |
| سابقه شغلی | بررسی سوابق و تجربیات حرفه‌ای |
| تجربه مدیریتی | متناسب با سطح شرکت |
| مسیر ارتقا | پلکانی از شرکت‌های کوچک به متوسط و بزرگ |
| ثبت اطلاعات | سامانه متمرکز مدیران |
| تأیید اطلاعات | شرکت، هلدینگ و صندوق |
| نظارت | دسترسی نهادهای نظارتی به اطلاعات سامانه |
مسیر مدیر شدن در شرکت‌های صندوق‌ها پلکانی شد
یکی از تغییرات مهم، پلکانی شدن مسیر انتصاب مدیریتی است.
براساس توضیحات میدری، فردی که سابقه و عملکرد قابل قبول در شرکت‌های کوچک نداشته باشد، نمی‌تواند مستقیماً مدیریت یک شرکت متوسط را برعهده بگیرد و ورود به سطح شرکت‌های بزرگ نیز نیازمند تجربه مدیریتی در شرکت‌های متوسط است.
این تجربه می‌تواند در شرکت‌های دولتی یا خصوصی به دست آمده باشد. در متن دستورالعمل احراز صلاحیت نیز برای مدیران شرکت‌های مشمول، سابقه تجربی و مدرک تحصیلی در فرآیند امتیازدهی و احراز صلاحیت لحاظ شده است.
۲۵۰ مدیر در مسیر جابه‌جایی
براساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی وزیر تعاون، تاکنون حدود ۱۹۰۰ مدیر در سامانه مورد رتبه‌بندی و ارزیابی قرار گرفته‌اند و نزدیک به ۲۵۰ نفر صلاحیت حرفه‌ای لازم برای جایگاه فعلی خود را احراز نکرده‌اند.
به گفته میدری، فرآیند جابه‌جایی این افراد در حال انجام است. با این حال، جزئیات عمومی درباره اینکه این افراد در کدام شرکت‌ها و چه سمت‌هایی فعالیت دارند، به تفکیک منتشر نشده است.
صلاحیت مدیران در چند مرحله بررسی می‌شود
اطلاعات مدیران در سامانه متمرکز ثبت می‌شود و فرآیند تأیید نیز چندمرحله‌ای است.
در ساختاری که میدری توضیح داده، اطلاعات ابتدا در سطح شرکت بارگذاری می‌شود؛ در صورت قرار داشتن شرکت زیرمجموعه یک هلدینگ، اطلاعات توسط هلدینگ بررسی و سپس صندوق مربوطه آن را تأیید می‌کند.
دستورالعمل مصوب نیز صندوق مربوط را مکلف کرده است پیش از انتخاب مدیرعامل یا عضو هیئت‌مدیره، صلاحیت فرد پیشنهادی را بررسی و مستندات مربوط به سوابق، تحصیلات و سایر شرایط را در سامانه مدیران ثبت کند.
دامنه بررسی از رزومه مدیران فراتر رفته است
یکی از بخش‌های جدید این فرآیند، بررسی شبکه روابط مدیران و شرکت‌های تابعه است.
به گفته میدری، سامانه‌ای در وزارت تعاون ایجاد شده که علاوه بر اطلاعات حرفه‌ای مدیران، نسبت‌های خانوادگی مدیران شرکت‌ها با کارکنان وزارتخانه را نیز بررسی می‌کند.
همچنین روابط شرکت‌ها با پیمانکاران، شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات حقوقی و میزان تمرکز قراردادها در اختیار یک شرکت یا پیمانکار مشخص مورد رصد قرار می‌گیرد.
نکته مهم این است که وجود رابطه خانوادگی یا تکرار همکاری با یک پیمانکار به‌تنهایی به معنای وقوع تخلف نیست؛ بلکه چنین اطلاعاتی می‌تواند برای شناسایی روابط و بررسی دقیق‌تر موارد احتمالی تعارض منافع مورد استفاده قرار گیرد.
مدیران جدید با چه معیارهایی انتخاب می‌شوند؟
بر اساس دستورالعمل احراز صلاحیت، انتخاب مدیران شرکت‌های تابع و وابسته صندوق‌های بازنشستگی باید براساس مجموعه‌ای از شرایط عمومی و اختصاصی انجام شود.
از جمله این معیارها می‌توان به تابعیت، نداشتن محکومیت کیفری مؤثر، نداشتن ممنوعیت قانونی برای تصدی سمت مدیریتی، سوابق تجربی، مدرک تحصیلی و صلاحیت علمی اشاره کرد.
بنابراین مسیر جدید انتخاب مدیران صرفاً بر مبنای یک شاخص انجام نمی‌شود و مجموعه‌ای از تحصیلات، تجربه، سابقه مدیریتی و شرایط عمومی در ارزیابی فرد نقش دارد.
آزمون اصلی بعد از جابه‌جایی مدیران آغاز می‌شود
عدد ۱۹۰۰ مدیر ارزیابی‌شده و نزدیک به ۲۵۰ مدیر در مسیر جابه‌جایی مهم‌ترین خروجی کمی اعلام‌شده از اجرای این سامانه تاکنون است.
اما مرحله بعدی، یعنی نحوه انتخاب و معرفی مدیران جایگزین، اهمیت ویژه‌ای دارد. اینکه چه افرادی جایگزین مدیران فعلی شوند و آیا سوابق، امتیازات و مسیر حرفه‌ای آنها نیز براساس همین استانداردها بررسی شود، بخش مهمی از ارزیابی عملی این سازوکار خواهد بود.
وزارت تعاون اعلام کرده است که سامانه مدیران برای ایجاد امکان نظارت بر فرآیند انتصابات در اختیار صندوق‌ها و نهادهای نظارتی قرار گرفته است.
جمع‌بندی
فرآیند جدید انتصاب مدیران صندوق‌های بازنشستگی از مدل معرفی صرف فاصله گرفته و به سمت ارزیابی ساختاریافته‌تر صلاحیت‌های حرفه‌ای حرکت کرده است. در این مدل، اندازه شرکت، تحصیلات، سوابق شغلی و مدیریتی و برخی شرایط عمومی افراد بررسی می‌شود و مسیر ارتقا نیز به شکل پلکانی تعریف شده است.
اکنون با اعلام جابه‌جایی نزدیک به ۲۵۰ مدیر، بخش مهم بعدی این فرآیند، نحوه انتخاب مدیران جایگزین و میزان شفافیت اطلاعات مربوط به این انتصابات خواهد بود.
